Verboden vrucht

Hebt u de vorige aflevering gemist, u vindt ze terug in onze archieven.

Diegene onder jullie die opgegroeid zijn met de bijbel, associëren de verboden vrucht met de appel, waarin Eva beet in het Aards Paradijs. Andere denken eerder aan het stevig Belgisch biertje met dezelfde naam. Wij wensen het echter hier te hebben over fruit. In principe is fruit gezond. Het is een bron van vitaminen, vooral vitamine C, en vezels. Vezels eten bevordert de stoelgang en verlaagt de schadelijke cholesterol in het bloed. Fruit bevat ook kalium. Kalium is een elektrolyt. Een ander bekend elektrolyt is natrium, dat één van de twee componenten van keukenzout is. De hoeveelheid kalium in het bloed wordt nauwkeurig binnen nauwe grenzen gehandhaafd. Zowel tekort aan kalium als teveel aan kalium in het bloed verstoort de werking van de spieren. Zo voelt een patiënt met teveel kalium in zijn bloed zich slap en kan niet meer op zijn benen staan. Belangrijk om te weten is dat het hart ook een spier is, waarvan de werking vermindert onder invloed van een te hoog kalium. De regeling van de juiste hoeveelheid kalium in het bloed, die zo belangrijk is voor de werking van de spieren, wordt bewerkstelligd door de nier. Wanneer wij een grote hoeveelheid fruit nuttigen, en dus een grote hoeveelheid kalium binnen krijgen, kan de nier het overschot kalium uitscheiden met de urine. Wanneer de nier ziek wordt, komt de regeling van kalium in het gedrang. Een zieke nier kan niet zo gemakkelijk kalium uitscheiden. Het gevolg is dat bij een patiënt met een ernstige nierziekte het kalium in het bloed hoog kan oplopen, wanneer hij een grote portie fruit verorbert. Fruit is niet helemaal uit den boze voor de nierpatiënt. Eén dagelijkse portie vers fruit is noodzakelijk voor de aanvoer van vitaminen. Grotere hoeveelheden zijn echter af te raden. Dit geldt eveneens voor fruitconserven en fruitsappen die hoog geconcentreerde hoeveelheden kalium bevatten. In kookboeken worden tomaten onder de groenten gerangschikt. Plantkundigen delen tomaten echter in onder de vruchten. Tomaten hebben immers pitten. Het hoeft dan ook geen commentaar dat tomaten veel kalium bevatten. In verband met deze 'vrucht' gelden dan ook de hoger besproken regels: één portie vers per dag en geen geconcentreerde sappen. Eén bepaalde vrucht is echt verboden voor vele nierpatiënten en dat is de pompelmoes. De reden hiervoor is niet het kaliumgehalte maar een specifieke werking op de opname van geneesmiddelen in de darm. Verse pompelmoes en ook pompelmoessap bevordert de opname van bepaalde geneesmiddelen in de darm. Het gevolg is een hogere concentratie van dit geneesmiddel in het bloed en een versterkte werking. Geneesmiddelen die aan dit verschijnsel onderhevig zijn en die vaak door nierpatiënten worden ingenomen zijn onder meer felodipine (Plendil® en Renedil®). Ook cyclosporine (Neoral Sandimmun®) dat na niertransplantatie moet ingenomen worden, ondervindt de invloed van pompelmoes. Voor patiënten die deze geneesmiddelen innemen, is pompelmoes in letterlijke betekenis een 'verboden vrucht'.